«Faza–nol» sirtmogʻi: avtomat nega oʻchmasligi mumkin

Qisqa tutashuv tokining yoʻli, Zs va Ik bogʻliqligi hamda B, C va D tavsifli avtomatlar uchun eng katta ruxsat etilgan sirtmoq qarshiligi — interaktiv chizmada.

Himoya qurilmalariInfografika6 daqiqa15.11.2026Mizan Verify laboratoriyasi

«Faza–nol» sirtmogʻi nima

Izolyatsiya metall korpusga teshilganda yopiq zanjir hosil boʻladi: transformator chulgʻamidan faza oʻtkazgichi orqali shikastlangan joyga va himoya oʻtkazgichi (PE yoki PEN) orqali qaytib. Bu zanjir «faza–nol» sirtmogʻi, uning toʻliq qarshiligi esa Zs deb ataladi.

Shikastlanishda qancha tok oqishi Zs ga bogʻliq: Ik = U₀ / Zs, bu yerda U₀ — fazaning yerga nisbatan kuchlanishi (230 V). Sirtmoq qarshiligi qancha katta boʻlsa, qisqa tutashuv toki shuncha kichik boʻladi.

Qisqa tutashuv tokining yoʻliIzolyatsiya korpusga teshilganda tok yopiq sirtmoq boʻylab oqadi: transformatordan faza orqali korpusga va himoya oʻtkazgichi orqali qaytib. Barcha qismlar qarshiliklari yigʻindisi — Zs.
Transformator (TP) Avtomat Iste’molchi korpusi teshilish LPE Zs = Z_T + Z_L + Z_PEIk = U₀ / Zs 12345

Chizmani yon tomonga suring →

  1. 1
    Transformator chulgʻamiSirtmoqning boshi va oxiri; uning qarshiligi Z_T.
  2. 2
    Faza oʻtkazgichiLiniya qancha uzun va sim qancha ingichka boʻlsa, Z_L shuncha katta.
  3. 3
    Korpusga teshilishIzolyatsiya buzilgan joy.
  4. 4
    Himoya oʻtkazgichi PETokni transformator neytraliga qaytaradi; qarshiligi Z_PE.
  5. 5
    AvtomatTok yetarlicha katta boʻlsa, liniyani me’yoriy vaqtda oʻchirishi kerak.

Nega avtomat oʻchmasligi mumkin

Avtomat tok elektromagnit ajratgichning chegarasi Ia dan oshgandagina oniy oʻchiradi. B, C va D tavsifli avtomatlarda bu chegara nominal tok In dan taxminan 5, 10 va 20 marta katta. Qisqa tutashuv toki chegaradan kichik boʻlsa, avtomat issiqlik ajratgichi orqali sekin oʻchadi — shu vaqt davomida esa korpusda xavfli kuchlanish turadi.

Shuning uchun ingichka simli uzun liniya, boʻshagan kontaktlar yoki notoʻgʻri tanlangan avtomat tavsifi himoyani foydasiz qilib qoʻyishi mumkin — avtomatning oʻzi soz boʻlsa ham.

16 A avtomat oniy oʻchadimiinteraktivBitta shchitdan ikki liniya: kalta (Zs = 0,8 Ω) va uzun (Zs = 2,1 Ω). Avtomat tavsifini tanlang — punktir oniy ajratish toki Ia ni koʻrsatadi.
0100200300 Ik, A ✓ oniy oʻchiradi ✗ oniy oʻchirmaydi Ik ≈ 288 AKalta liniyaZs = 0,8 Ω✓ oniy oʻchiradi ✗ oniy oʻchirmaydi Ik ≈ 110 AUzun liniyaZs = 2,1 Ω Ia = 5·In = 80 AIa = 10·In = 160 AIa = 20·In = 320 A

Chizmani yon tomonga suring →

Koʻrgazmali raqamlar: U₀ = 230 V, qarshiliklar misol uchun tanlangan. Haqiqiy Zs va Ik bayonnomada har bir zanjir boʻyicha koʻrsatiladi.

Standartdagi shart

IEC 60364-4-41 (411.4.4-band) TN tizimlari uchun Zs × Ia ≤ U₀ shartini talab qiladi, bu yerda Ia — me’yoriy vaqtda oʻchishni ta’minlovchi tok (230 V dagi 32 A gacha boʻlgan oxirgi zanjirlar uchun — 0,4 s). Bundan 16 A avtomat uchun eng katta ruxsat etilgan Zs kelib chiqadi:

TavsifIa (16 A)U₀ = 230 V da eng katta Zs
B · 5·In80 A≈ 2,88 Ω
C · 10·In160 A≈ 1,44 Ω
D · 20·In320 A≈ 0,72 Ω

Sinov Oʻz DSt IEC 60364-6 (GOST R 50571.16-2019), 6.4.3.7.3-band boʻyicha oʻtkaziladi: asbob har bir guruhda Zs ni oʻlchaydi va kutilayotgan qisqa tutashuv tokini hisoblaydi, keyin u oʻrnatilgan avtomat tavsifi bilan solishtiriladi.

Xizmat, oʻlchash tartibi va bayonnoma haqida batafsil — «“Faza–nol” sirtmogʻi qarshiligi» sahifasida.

Bu sinovni biz oʻtkazamiz: «Faza–nol» sirtmogʻi

Qisqa tutashuvda himoya avtomati oʻz vaqtida oʻchishini tekshiramiz.